Pozitif Yaşam Derneği
Mitokondriyal Toksisite

Mitokondri Nedir ?

Mitokondriler, hücrelerimizin içinde bulunan küçük "organlardır". Mitokondriyal toksisite (MT), mitokondrilerin sayısının azalmasına neden olan bir hasardır. Eğer bir hücre içindeki mitokondrilerin sayısı çok az olursa, hücrenin düzgün olarak çalışması durabilir.

Mitokondriler, hücrenin güç fabrikalarıdır. Oksijen, yağ ve şeker kullanarak adenozin trifosfat (ATP) üretimi yaparlar. Bu işlem, "hücre solunumu" olarak adlandırılır. Hücre, enerjiye ihtiyacı olduğu zaman, depolanmış enerjiyi serbest hale getirmek için ATP moleküllerini yıkar.

Fazla enerjiye ihtiyaç duyan hücreler, fazla mitokondri içerirler. Bir hücre, birkaç taneden binlercesine kadar mitokondriye sahip olabilir. En yüksek miktarda mitokondri içeren hücreler; sinir, kas ve karaciğer hücreleridir.

Bazı bilim adamları, yaşlanmanın anahtarının mitokondriler olduğuna inanmaktadır. Yaşlandıkça, mitokondrilerimiz de gittikçe daha fazla mutasyona sahip olmuş olurlar. Hücrelerimiz çoğalırken, hatalara karşı kontrol mekanizmalarına sahiptir ama mitokondriler için bu geçerli değildir.

Sonuç olarak, mutasyonlar veya mitokondrilerin düşük miktarda olması, hücrelerdeki kullanılabilir enerjinin azalmasına neden olurlar. Eğer enerji yetersiz bir seviyeye düşerse, hücre işleyişi bozulabilir; eğer bu düşüş daha da devam ederse, hücre çalışmayı durduracaktır.

Mitokondriyal Toksisite Belirtileri Nelerdir ?

MT'nin en yaygın belirtilerinden biri, kas zayıflığıdır (miyopati). Eğer kas hücreleri, hücresel solunumla yeteri kadar enerji alamazsa, bunu oksijen kullanmadan elde etmeleri gerekir. Bu "anaerobik" (oksijensiz) enerji üretimi, atık ürün olarak laktik asit yaratır.

Laktik asit, kaslarda ağrıya neden olur. Örneğin uzun mesafe koşan insanların, koşudan sonra hissettikleri yorgunluğun nedeni, laktik asit birikimidir.

MT ile birlikte olan insanların kanlarındaki laktik asit seviyesi yüksektir. Bu nadir durum, laktik asidoz olarak isimlendirilir. Kandaki laktik asit seviyesi için bir test vardır; ama uzmanlar, sonuçların nasıl yorumlanacağı konusunda farklı düşüncelere sahiptirler. Kan testinden önceki fiziksel çaba (merdiven çıkma, hızlıca yürüme dahil) laktik asit seviyesini yükseltebilir ve test sonuçlarını etkileyebilir.

Aşağıdakiler, laktik asidozun belirtilerinden olabilir:

  • Mide bulantısı
  • Kusma
  • Aşırı halsizlik
  • Yakın zamanda kilo kaybı
  • Hızlı ve derin soluk alımı
  • Kramplar, kas ağrıları ve hissizlik ya da karıncalanma
  • Çok hızlı bir biçimde kötüleşen kas zayıflığı

Bu durumlar hayati riske neden olabilir. Eğer bu semptomlarınız varsa, hemen doktorunuzla görüşün.

MT ayrıca, böbrek tahribatı ve duyum kaybıyla ilişkilendirilen bir sinir hasarına (periferal nöropati) da neden olabilir. Bazı araştırmacılar, MT 'nin anti-HIV tedavisi alan insanlarda, ayrıca görülen yağ değişimlerine (lipodistrofi) katkıda bulunduğuna inanmaktadırlar.

HIV Tedavisi Mitokondriyal Toksisiteye Nasıl Sebep Olur ?

Mitokondriler, kendilerini çoğaltmaya yardımcı olan bir enzime sahiptirler. Bu enzim, "polimeraz gamma" ya da "pol gamma" olarak adlandırlır ve bu enzim, HIV'in kendi ters transkriptaz enzimiyle çok benzerdir. Maalesef bu aynı zamanda şu anlama gelir: ters transkriptaz enzimini inhibe etmek için kullandığımız ilaçlar, aynı zamanda pol gamma enzimini de inhibe edebilmektedir. Böyle bir durum olduğunda, yeni mitokondriler çok az miktarda üretilirler. Nükleosid ters transkriptaz inhibitörlerinin hepsi (AZT, 3TC, ddl, ddC, d4T ve abacavir), pol gamma enzimini çeşitli derecelerde inhibe ederler. MT'nin oluşumu, bu ilaçları kullanma sürenizin uzunluğuyla ilişkilidir. Farklı tedaviler, vücudumuzda farklı yerlerde birikim gösterirler. Bu durum, farklı ilaçlar nedeniyle oluşmuş MT'nin vücudumuzda nasıl farklı yerlerde yan etkiler oluşmasına öncü olduğunu açıklayabilir. MT'nin, AZT kullanan insanlarda kas zayıflığına neden olduğunu biliyoruz. Bu büyük ihtimalle "yağlı karaciğer"in ve yüksek laktik asitin nedenidir. Ne yazık ki, her bir antiviral ilacın vücudun farklı yerlerinde ne kadar mitokondriyal hasara neden olduğu hakkında çok az araştırma vardır. Ve ayrıca en fazla MT'ye neden olan ilaç kombinasyonunun hangisi olduğunu bilmemekteyiz. Araştırmacılar, farklı hücrelerdeki mitokondrileri nasıl ölçeceklerini ve normal olanla nasıl karşılaştıracaklarını bilmektedirler. Ancak, bir hücredeki mitokondrilerin kaybını, problem oluşturmadan önce bilememektedirler.

Gelecekte Ne Var ?

Maalesef, MT'ye neden olan ilaçlar üzerinde çok az mevcut araştırma vardır. Laboratuvarda ve hayvanlar üzerinde yapılan araştırmalar göstermiştir ki, MT aynı zamanda sinirleri de hasara uğratabilmektedir, ama insanlar üzerinde bir çalışma yoktur. Önümüzdeki birkaç yıldan sonra araştırmacılar, MT'yi tanımlayacak testler üzerinde çalışacaklar. Ayrıca MT'nin diğer yan etkilerle arasındaki bağlantılar üzerinde de çalışılacak. Bu süreç içersinde, HIV ile yaşayan insanların laktik asidoz semptomlarını ve nadir görülen bu yan etkinin çok yüksek derecede tehlike içerdiğini bilmeye ihtiyacı vardır.





Copyright © 2010, Pozitif Yasam Derneği    powered by: minduce
home iletisim