Pozitif Yaşam Derneği
HIV/AIDS ve Ruh Sağlığı

 

Klinik Psikolog - Murat YÜKSEL
 

HIV pozitif tanısı aldıysanız, fiziksel sağlığınız kadar ruhsal sağlığınıza da özen göstermeniz önerilmektedir. Ruhsal sağlığını kaba bir biçimde kişinin duygularının, genel ruh halinin ve davranışlarının genel olarak iyi olması şeklinde tanımlayabiliriz.

HIV'le yaşayan bireylerin maruz kaldıkları psikolojik sıkıntıların ve yaşadıkları umutsuzluk ve çaresizlik duygularının, HIV/AIDS'in belirli bir zaman diliminde ve belirli bir yerde toplumsal olarak nasıl algılandığıyla bağlantılı olduğunu söyleyebiliriz. 80'li yıllarda HIV virüsü ilk kez teşhis edildiğinde, HIV/AIDS sadece "tıbbi bir trajedi" olmadı, aynı zamanda hem bireyler için hem de toplum için "psikolojik bir trajedi" oldu. O günden bugüne dek HIV virüsüne ilişkin bilgi edinmekle kalınmadı, bulaş ve korunma yolları belirlendiği gibi, yeni ilaçlarla HIV pozitif kişilerin sağlıklı ve uzun yaşamaları sağlandı. Tıbbi çevreler tarafından artık HIV/AIDS, ölümcül bir hastalık olarak değil, aksine, tıpkı şeker ya da tansiyon hastalıkları gibi, kronik bir hastalık olarak görülüyor. Ancak, HIV/AIDS'in etrafındaki mitlerin, önyargıların değişimi ise bu hızla gerçekleşemedi. Daha önce HIV/AIDS hakkında bilgi sahibi olmamışsanız, HIV pozitif tanısı aldığınızda düşünecekleriniz ve hissedecekleriniz de bu toplumsal önyargıların etkisi altında olabilir.

Birçok insan, HIV tanısı aldıklarını öğrendiklerinde büyük bir şaşkınlık yaşarlar. Birçoğu, yaşam biçimlerinde yapmaları gereken değişiklikleri zor bulabilir. HIV pozitif tanısının konulduğunu öğrendiğinizde korkmak, öfkelenmek ya da utanç duymak gibi güçlü tepkiler vermeniz normaldir. Tanı alan insanların çoğu kendilerini çaresiz ve üzgün hissedebilmekte, hastalıkla ilgili kaygılanabilmektedir.

Duygularınızla ilgili aklınızda bulunması gerekenler:

  • Ne hissediyor olursanız olun, bu şekilde hissetmeye hakkınız vardır.
  • "Doğru" ya da "yanlış" duygu yoktur.
  • Duygular değişebilirler.
  • Duygularınıza karşı nasıl tepki verebileceğinizi siz kendiniz seçebilirsiniz.

HIV tanısı aldıktan sonra ortaya çıkan duygusal tepkilerinizle ilgili yapabileceğiniz birçok şey vardır. Aşağıda, HIV pozitif tanısı alan kişilerde yaygın olarak görülen duyguları ve bu duygularla nasıl başa çıkılabileceğine dair önerileri bulabilirsiniz. Bu duyguların hepsini ya da bunlardan bazılarını yaşıyor olabileceğiniz gibi, bunları hissetmiyor da olabilirsiniz. Bu duyguları aynı anda hissedebileceğiniz gibi, farklı zamanlarda da hissedebilirsiniz.

İnkar etme
HIV pozitif olduğunu öğrenen bireyler genelde bu yeni öğrendikleri bilgiyle başa çıkabilmek için bu bilginin doğruluğunu inkar edebilirler. HIV testinin sonucunun yanlış geldiğini ya da test sonuçlarının karışmış olduğunu düşünebilirsiniz. Bu ilk tepkiler doğal ve normaldir.

Başlangıçta inkar etmek belki size yardımcı bile olabilir, çünkü inkar etmek bir bakıma da enfekte olduğunuz düşüncesine alışmanız için size zaman bırakabilir. İnkar etmek çok tehlikeli de olabilir: sizin için gerekli olan tıbbi yardıma ve desteğe ulaşmanıza ya da gereken önlemleri almanıza engel olabilir. HIV'le yaşayan kişilerin HIV/AIDS ile ilgili atıfları üzerine yapılan çalışmalar, HIV'le yaşayan bazı kişilerin HIV/AIDS'e çok fazla anlam yüklediklerini ve bunun kaygı düzeylerini arttırdığı için HIV'le birlikte yaşama uyum sağlamakta güçlük çektiklerini ortaya koymuşlardır. Öte yandan bazı HIV'le yaşayan kişilerin ise HIV/AIDS'e olması gerekenden çok daha az anlam yüklediklerini bulmuşlardır. Bu kişiler, HIV pozitif olduklarını kabul ederler, ancak fiziksel ve ruhsal sağlıklarını korumak için gerekli olan yaşam biçimi değişikliklerinden uzak dururlar, doktorlarının önerilerini uygulamazlar ya da tedavilerini aksatırlar. Bu araştırmalardan yola çıkarak, HIV/AIDS'e olması gerekenden çok ya da az anlam yüklemenin sorunlara neden olabileceği sonucunu çıkarabiliriz.

Bu aşamada ne hissettiğiniz hakkında güvendiğiniz bir yakınınızla ya da doktorunuzla konuşmanız çok önemlidir. Böylelikle ihtiyaç duyduğunuz bakımı ve desteği alabilirsiniz.

Öfke

Öfke, HIV pozitif tanısı alınmasından sonra yaygın bir şekilde görülen duygulardan biridir. Birçok insan, virüsü nasıl aldığını düşünerek kızgınlık yaşamakta ya da virüsü taşıdığını test sonucunu alana kadar bilmediği için kendisine öfke duyabilmektedir.

 

 

Öfke duygunuzla başa çıkmak için şunları yapabilirsiniz:

  • Diğer insanlarla neler hissettiğiniz hakkında konuşun. Bir destek grubuna katılabileceğiniz gibi, bir ruh sağlığı uzmanından da yardım alabilirsiniz.
  • Gerginliğinizi azaltmak, hissettiğiniz öfkeyi yatıştırmak için egzersiz yapmaya çalışın.
  • Öfkelenmenize neden olabilecek kişilerden, yerlerden ve sosyal ortamlardan bir süre uzak kalmaya çalışın.

 

Devamı





Copyright © 2010, Pozitif Yasam Derneği    powered by: minduce
home iletisim