Pozitif Yaşam Derneği » 10 – 11 ARALIK 2007 HIV’LE YAŞAMAK VE İNSAN HAKLARI ÇALIŞTAYI YAPILDI…

10 – 11 ARALIK 2007 HIV’LE YAŞAMAK VE İNSAN HAKLARI ÇALIŞTAYI YAPILDI…

10-11 Aralık tarihlerinde Ankara’da, T.C. Sağlık Bakanlığı ve Küresel Fon ‘Türkiye HIV/AIDS Önleme ve Destek” program kapsamında “HIV’le Yaşamak ve İnsan Hakları” başlığında bir çalıştay düzenledik. Çalıştayın amacı, Türkiye’de HIV/AIDS ile ilgili yasal çerçeveyi belirlemek, mevcut yasal çerçevenin Türkiye’de HIV/AIDS konusunda yaşanan sorunlardaki etkisini değerlendirmek ve mevcut yasal çerçevenin geliştirilmesi doğrultusunda öneriler geliştirmek şeklinde özetlenebilir.

İnsan hakları, etik kurallar ve yasalar; insan davranışını açıklayan, tanımlayan ve düzenleyen yapının temel taşları arasında yer alır. Daha özelde insan hakları, etik kurallar ve yasalar; devlet ve vatandaşlar arası ilişkileri; bireyler, gruplar ve topluluklar arası ilişkileri düzenler. HIV/AIDS’in toplum içindeki konumu insan davranışı ile belirlenir. Bireyler arası ilişkiler, toplum içindeki gruplar arası ilişkiler ve devletin HIV/AIDS’e yaklaşımı bu konumu etkiler. Bu nedenle insan hakları, etik kurallar ve yasalar bireylerin ve toplulukların HIV/AIDS’e verdiği yanıtın her basamağında yer alırlar ve toplum içinde kişilerin insanlık onurlarının korunmasında ve acıların dindirilmesinde uygun araçlar olabilirler. Bunlara toplumun uyum göstermesi HIV/AIDS ile yaşayanların hastalığa karşı koyma gücünü artıracağı gibi, olabildiğince güvenli, sağlıklı, üretken ve uzun bir yaşam sürdürmelerini de sağlar.

Yasal çerçeve, hem HIV’le yaşayan kişilerin yaşayabilecekleri hak ihlallerinin önüne geçmek hem de HIV/AIDS önleme programlarının temelini oluşturması bakımından  bir hayli önem arz ediyor. Dünyada yaşanan deneyimler göz önüne alındığında, HIV’le yaşayan kişilerin tedaviye, bakıma ve hizmete ulaşmalarının önündeki engellerin kaldırılmasının ve temel insan haklarından eşit bir biçimde yararlanmalarının toplumların HIV/AIDS’e karşı daha etkili yanıtlar geliştirebildiklerini, önleme çalışmalarının daha işlevsel olmasını sağladığını söyleyebiliriz.

Bu çalışma, aslında yıllar içinde yapılan çalışmaların son ayağını oluşturuyor da diyebiliriz. İlk olarak Ulusal AIDS Komisyonu (UAK) mevzuat komitesi tarafından UAK Strateji ve Eylem Planı geliştirilmiş, daha sonra UNAIDS Tema Grubu tarafından Mehmet Kontaş’ın hazırladığı “HIV/AIDS ve Türkiye Analizi” yayınlanmış, 1999 yılında İnsan kaynağını Geliştirme Vakfı tarafından UAK yayını olarak AIDS’in Önlenmesinde İnsan Hakları ve Kamu Özgürlüklerin Korunması raporu yayınlanmış, daha sonra yine Küresel Fon kapsamında Yusuf Tunç Demircan HIV/AIDS bağlamında Türkiye’de Yasal Mevzuat raporunu hazırlamış, UNAIDS desteğiyle Habibe Kayar ve Murat Yüksel yine Türkiye’deki HIV/AIDS bağlamında yasal mevzuata ilişkin rapor hazırlamışlardır.

Yaptığımız bu son çalışmada işe Ankara’da yapılacak olan çalıştaya sunulmak üzere bir rapor hazırlanması için bir danışman kurulu oluşturduk. Danışma kurulumuzda İnsan Kaynağını Geliştirme Vakfı’ndan Muhtar Çokar, İstanbul Üniversitesi Adli Tıp Anabilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Şevki Sözen, Sağlık Hakkı Hareketi Derneği’nden Avukat Süleyman Anıl, PYD Hukuk Danışmanı Av. Habibe Yılmaz Kayar, Marmara Üniversitesi Deontoloji Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Gürkan Sert ve PYD’den Efehan yer alıyordu

Danışman kurulumuzla 15 Ağustos tarihinden itibaren çalışmaya başladık ve Türkiye’deki yasal mevzuatı incelemek için 1996 yılında UNAIDS ve BM İnsan Hakları Yüksek Komiserliği tarafından yayınlanan Yasa Yapıcılar için HIV/AIDS, Hukuk ve İnsan Hakları Elkitabı’nı kendimize rehber edindik. Bu elkitabı çeşitli ülkelerdeki örnekleri inceleyerek devletlerin HIV/AIDS ve İnsan Hakları bağlamında almaları gereken önlemleri ve yasa reformlarını 12 temel ilke üzerinden tartışan, yasa yapıcılar için yönlendirici bir kaynak olma özelliğini taşımaktadır.

Bu 12 ilke göz önünde tutularak Türkiye’de HIV/AIDS bağlamında yaşanan ve ileride yaşanması muhtemel sorunların ortaya konduğu, bu sorunlarla ilgili yasal mevzuatın yeterliliğinin tartışıldığı bir rapor hazırlanmıştır. Varolan ve ileride ortaya çıkması muhtemel sorunların çözümü için önerilerin geliştirilmesi ise kamu ve sivil toplum kurumlarının katılacağı çalıştaya bırakılmıştır.

10-11 Aralık’ta Ankara’da yapılan çalıştaya şu kurumlar katıldı:

Pozitif Yaşam Derneği Sağlık Bakanlığı Temel Sağlık Hzm. Gn. Md.
PODER SB İlaç ve Eczacılık Genel Md
İKGV SB Tedavi Hiz. Egitim Hastanesi ve Özel Dal koordine Şb Md.
İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi SB Tedavi Hiz. Gn. Md. Hasta Hakları Şb. Md.
Pembe Hayat Milli Eğitim Bakanlığı Sağlık İdaresi Daire Başkanlığı
Kaos GL Milli Savunma Bakanlığı/GATA
Lambda İstanbul Adalet Bakanlığı Ceza ve Tevkif Evleri Gn. Md.
Türkiye Aile Planlaması Vakfı Adalet Bakanlığı Adli Sicil ve İstatistik Gn. Md.
HAYAD MEB Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı
Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi Kültür ve Turizm Bakanlığı
Sağlık Hakkı Hareketi Derneği Sosyal Hizmet ve Çocuk Esirgeme Kurumu
Türkiye Kızılay Derneği Sanayii ve Ticaret Bakanlığı
Uluslar arası Çocuk Merkezi Refik Saydam HS Merkez Başkanlığ
CYBH-DER Diyanet İşleri Başkanlığı
UNAIDS İçişleri Bakanlığı Emniyet Genel Müdürlüğü Sağlık İşleri Daire Bşk
UNFPA Kadının Statüsü Genel Müdürlüğü
Başbakanlık Sosyal ve Kültürel İşler Başkanlığı
Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğü
SGK/SSK

Çalıştayın ilk günü, açılış konuşmalarından sonra, Habibe Kayar Türkiye’de HIV’le Yaşayanların Yaşadıkları Hak İhlallerini ve HIV/AIDS Bağlamında Türkiye’deki Yasal Mevzuatı anlattı. Daha sonra Gürkan Sert   HIV bağlamında Yasalar ve Etik üzerine bir sunum gerçekleştirdi. Muhtar Çokar ise çalışma kapsamında danışmanların hazırladıkları raporu anlatarak, çalıştaydan beklentileri ve çalışma yöntemini anlatan bir sunum yaptıktan sonra, katılımcılar tartışılacak konu başlıklarına bağlı olarak dört gruba ayrıldı. Gruplar ve üzerinde çalışacakları konular şu şekilde sıralandı:

Grup 1: Ulusal Yapılar

İnsan Hakları izleme mekanizması

Uluslar arası işbirliği

Çalışma Yaşamı

Grup 2: Halk Sağlığı Mevzuatı

Tedavi ve Araştırma

 

Grup 3: Ceza Yasaları, Ceza İnfaz sistemi ve Yasal Destek

Ayrımcılık Karşıtı ve Koruyucu Yasalar

Grup 4: Kadınlar, Çocuklar ve Diğer İncinebilir Gruplar

Toplumsal örgütlenmenin desteklenmesi

Eğitim, öğretim ve medya

Grup başlıklarından da anlaşılabileceği üzere, HIV/AIDS konusu geniş bir alan etkilediği için, üzerinde çalışılacak konular da geniş bir yelpazeye yayılıyordu. Çalıştay katılımcılarının geldikleri kurumlar gözönüne alınarak, her konuyla ilişkili olan kurumlar ve gruplar eşleştirildi ve ilk günün ikinci yarısında gruplar ayrı ayrı çalıştılar. İkinci gün ise gruplar yaptıkları çalışmaları sunarak, çıktılarını tartışmaya açtılar. Grupların sunumlarından sonra genel bir tartışma yürütülerek, çalıştayın sonuçları ve beklentiler üzerine konuşuldu.

Tartışılan konuların kapsamı düşünüldüğünde çalıştayın sonuçlarını bir çırpıda özetlemek de bir hayli güç. Çalıştay öncesinde hazırlanan rapor, katılımcıların görüş ve önerilerini yansıtacak şekilde tekrar gözden geçirilecek ve kitap olarak yayınlanacak ve ilgili her kurum ve kişiyle paylaşılacaktır. Ancak genel olarak çalıştayın bir hayli başarılı geçtiği, özellikle katılan kamu kurumlarının konu ile ilgili hassasiyet geliştirmeleri ve bilgi edinmeleri yönünde önemli bir adım atıldığı söylenebilir. Bunun dışında PYD, katılan kamu kurumlarıyla da ayrı ayrı görüşerek işbirliği yapma yollarını araştırmış, Milli Eğitim Bakanlığı, Diyanet İşleri Başkanlığı gibi kurumlarla işbirliği yönünde girişimler başlatmıştır.

Önümüzdeki süreçte bu çalıştayı ve çıktılarını çeşitli vesilelerle daha çok konuşacağımızı düşünüyor, konuyla ilgili soru, öneri ve görüşlerinizi paylaşmanızı sabırsızlıkla bekliyoruz.

Geri Dön